{"id":75,"date":"2010-01-14T18:42:47","date_gmt":"2010-01-14T18:42:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/?p=75"},"modified":"2019-07-11T23:35:10","modified_gmt":"2019-07-11T23:35:10","slug":"macunlar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/?p=75","title":{"rendered":"TAR\u0130HTE MACUNCULAR"},"content":{"rendered":"

\"\"Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ila\u00e7lar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 macunlard\u0131
Do\u011fan\u0131n \u015fifal\u0131 otlar\u0131, modern hekimlikte ge\u00e7erlidir ve bir \u00e7ok ilac\u0131n bile\u015fiminde bu bitkiler vard\u0131r. Fakat bunlardan kimisi \u00e7ok zehirli, kimi dozunda kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7ok tehlikeli, kimi de kolay kolay ila\u00e7 haline getirilemeyecek kadar karma\u015f\u0131k yollar\u0131 gerektirecek yap\u0131dad\u0131r. \u015eifal\u0131 otlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 “Sak\u0131ncal\u0131” olarak bilinmekte ve kullan\u0131m\u0131nda \u00f6zen g\u00f6sterilmektedir. T\u00fcrkiye konumu itibariyle, zengin bir bitki \u00e7e\u015fitlili\u011fine sahip olmakla birlikte 10 binin \u00fczerinde bitki t\u00fcr\u00fc bulunmaktad\u0131r. modern t\u0131bb\u0131n ve ila\u00e7lar\u0131n bu denli geli\u015fmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu bitkisel ila\u00e7larla tedavi olmaktad\u0131r. Bu da bitkilerin \u00f6nemli ila\u00e7 kaynaklar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Sentetik ila\u00e7lar\u0131n yerine bitkisel ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda bir \u00e7ok nedenler bulunmaktad\u0131r. \u00d6ncelikle maddi y\u00f6nden bitkisel ila\u00e7lar daha uygundur. Tabi ki hemen yak\u0131n\u0131nda bulunan bitkiyi kullanmak eczanelere ve doktorlara ula\u015fmaktan daha kolay olacakt\u0131r. Bunun yan\u0131nda bitkisel ila\u00e7lar\u0131n daha az yan etkilerinin olmas\u0131 ikinci tercih noktas\u0131d\u0131r. Bir de baz\u0131 sentetik ila\u00e7lar\u0131n her zaman bulunmamas\u0131 da sorun olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Klasik Osmanl\u0131 d\u00f6neminde de ila\u00e7lar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 macunlard\u0131. Tedavi edici bitkileri al\u0131nmas\u0131 kolay bir hale getiren macun \u015feklindeki ila\u00e7lar ayn\u0131 zamanda saklanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da \u00e7ok uygundu. Evliya \u00c7elebi’ye g\u00f6re sadece \u0130stanbul’da 200 macuncu d\u00fckkan\u0131 ve bu i\u015fle u\u011fra\u015fan 500 ki\u015fi vard\u0131.<\/p>\n

Osmanl\u0131 Devleti’nde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi ile u\u011fra\u015fanlar geni\u015f bir grup te\u015fkil ediyordu. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda tabip, cerrah ve g\u00f6z hekimi yer al\u0131yor, f\u0131t\u0131k\u00e7\u0131, s\u0131n\u0131k\u00e7\u0131, \u00e7\u0131k\u0131k\u00e7\u0131, berber, t\u0131marc\u0131 gibi meslek sahipleri de kendi ihtisaslar\u0131 dahilinde sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda hizmet veriyorlard\u0131. Hastaya ila\u00e7 haz\u0131rlay\u0131p vermek hekimin i\u015fi olmakla birlikte hastalar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 olan ila\u00e7lar\u0131 haz\u0131rlay\u0131p satan ba\u015fka meslekler de vard\u0131. Osmanl\u0131lar\u0131n klasik d\u00f6neminde attarlar ve zamanla ispen\u00e7iyarlar eczac\u0131l\u0131k mesle\u011fini \u00fcstlenmi\u015flerdi. Ayr\u0131ca ila\u00e7 haz\u0131rlay\u0131p satanlardan macunlar, \u015ferbet\u00e7iler, tutyac\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7i\u00e7ek ya\u011flar\u0131, \u00e7i\u00e7ek sular\u0131 haz\u0131rlay\u0131p satanlar da bulunuyordu.
Osmanl\u0131’da tabip demek ila\u00e7 veren demekti. Tabibinin g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda tedavi etmek yani ila\u00e7 vermek gelirdi. Tabip demek ila\u00e7 veren demekti. Bu durumu Osmanl\u0131da uygulanan kanun ve nizamlarda yer alan tabibin g\u00f6revleri aras\u0131nda g\u00f6rebiliriz. Sultan 3. Ahmed’in 1729 y\u0131l\u0131ndaki bir h\u00fckm\u00fcnde tabibin g\u00f6revi \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenmekteydi: ‘Tabip Allah’\u0131n kullar\u0131 olan b\u00fct\u00fcn insanlara deva aramak ve hizmet etmek i\u00e7in t\u0131p bilgisinin \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde t\u0131p kurallar\u0131na uygun olarak ve kazan\u0131lm\u0131\u015f yatk\u0131nl\u0131kla hastalara bakmak ve tedavi i\u00e7in ila\u00e7 vermekle g\u00f6revlidir.<\/p>\n

Bunun tersi durum tabibin g\u00f6revini yerine getirmemesi, g\u00f6revini k\u00f6t\u00fcye kullanmas\u0131 veya sahte tabipliktir. Aksini yapanlar yani yanl\u0131\u015f ve zararl\u0131 ila\u00e7lar haz\u0131rlay\u0131p hastalara zararlar\u0131 olanlar i\u00e7in s\u0131k s\u0131k fermanlar \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor, kontrol alt\u0131na al\u0131nmalar\u0131 sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. 2. Selim’in 1573 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi bir buyrukta: Tabip kehhal ve cerrahlar\u0131n para kazanmak i\u00e7in hastalar\u0131n zehirlenmelerine ve \u00f6l\u00fcmlerine sebep olan t\u0131p hikmetine uymaz ila\u00e7lar ve m\u00fcshiller vererek hastalar\u0131n canlar\u0131na ve mallar\u0131na zarar verdiklerine dikkat \u00e7ekiyordu. Bu durumun \u0130stanbul Kad\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan kontrol\u00fc emrediyordu.<\/p>\n

II. Selim’in Manisa Kad\u0131s\u0131’na g\u00f6nderdi\u011fi bir fermanda: Biz tabibiz diyerek baz\u0131 hastalara ayk\u0131r\u0131 ila\u00e7lar verip kimini helak eden, kimini helak derecesine getiren tabiplerin derhal kontrol edilerek iyi olanlardan ayr\u0131lmas\u0131 isteniyordu. Bunun gibi tabiple ilgili b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerde, tedavide kullan\u0131lan ila\u00e7lar\u0131n ve tedavi etmenin ‘ila\u00e7 etmek’le e\u015f tutuldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Halk\u0131n tabiplerden \u015fikayetini de\u011ferlendiren kad\u0131 ve hustesip gibi g\u00f6r\u00fcnse de as\u0131l kontrol\u00fc yapacak olan her zaman bir di\u011fer tabip olmu\u015ftur. \u0130stanbul gibi devletin merkezinde kontrolleri yani imtihanlar\u0131 hekimba\u015f\u0131n\u0131n organizasyonunda ve ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda hekimler yapard\u0131.<\/p>\n

Di\u011fer \u015fehirlerde tabipler o \u015fehrin dar\u00fc\u015f\u015fifa hekimleri \u00f6zel olarak se\u00e7ilmi\u015f ve atanm\u0131\u015f hekimlerdi. Dar\u00fc\u015f\u015fifa olmayan daha k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fimlerde o yerdeki askeri te\u015fkilat\u0131n hekimi \u015fikayet edilen tabibin intihan\u0131n\u0131 yapard\u0131. Bu imtihanlar zaman zaman gelen imtihanlar halinde olurdu ve sonucunda tabipler \u015farlatanlardan ayr\u0131l\u0131r, sonra da tabipler bilgisine g\u00f6re grupland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bu grupland\u0131rma tabibin verebilece\u011fi ila\u00e7la ayr\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

1573 y\u0131l\u0131nda Sultan II. Selim Hekimba\u015f\u0131 Gars\u00fcddin-zade Muhyiddin’i tabiplerin imtihan\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirilirken yaz\u0131lan fermanda ‘Tabipleri kendin bizzat g\u00f6r\u00fcp sanatlar\u0131nda imtihan edilip hallerine g\u00f6re kadir olduklar\u0131 kimselere ila\u00e7 verenler…’ diyordu. Yine ba\u015fka bir ferman\u0131nda da \u00f6zellikle ‘tabipler kudretlerine g\u00f6re ila\u00e7 vermeleri kendi konular\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki hastal\u0131klar\u0131 tedavi etmemeleri \u015fart\u0131 ile ruhsat veriliyordu.<\/p>\n

Aktarlar
Osmanl\u0131da ila\u00e7la u\u011fra\u015fan bir di\u011fer meslek attarl\u0131k veya bug\u00fcnk\u00fc deyimiyle aktarl\u0131kt\u0131. Aktarlar ila\u00e7 hammaddeleri olan otlar, k\u00f6kler veya madensel maddeleri tan\u0131yan ve onun ticaretini yapan kimselerdi. Onlar\u0131n ila\u00e7haz\u0131rlamalar\u0131 ve hastaya vermeleri yetkileri yoktu ama zaman zaman bunu da yaparlard\u0131. Esas i\u015fleri ila\u00e7 hammaddesi al\u0131p satmakt\u0131. Bu bitkiler ayn\u0131 zamanda ila\u00e7 olarak da kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Aktarlar\u0131n kontrol\u00fc ve d\u00fczen alt\u0131nda tutulmas\u0131 i\u00e7in de emirler ve kanunlar vard\u0131. 16. y\u00fczy\u0131ldaki ihtisap kanunlar\u0131nda aktarlar hakk\u0131nda bilgiler de yer al\u0131r. Edirne \u0130htisap Kanunu’nda ‘Karabiberin vukiyesini yirmi bir bu\u00e7uk kuru\u015fa mal edip yirmi d\u00f6rde satabilecekleri fakat halk\u0131n daima ihtiya\u00e7lar\u0131 olan maddelerden k\u0131z\u0131l boya, kara boya, \u015fap, kimyon ve \u015fekerin ancak on kuru\u015fu on bir kuru\u015f olarak satmalar\u0131’ emredilmi\u015fti Bursa \u0130htisap Kanunnamesi’nde de aktarlar\u0131n safran\u0131 susam ya\u011f\u0131 ile ya\u011flayarak satt\u0131klar\u0131, bunun i\u00e7in ural\u0131n y\u00fcz dirheme be\u015f dirhem ya\u011f koymak oldu\u011fu, bu kural\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n

Aktarlar\u0131n \u015feker satarken teraziye \u00fc\u00e7 kat ka\u011f\u0131ttan fazla ka\u011f\u0131t koymalar\u0131 ve kelle \u015feker diye toz \u015feker vermeleri yasaklanm\u0131\u015ft\u0131. \u015eekeri \u00f6zellikle onda bir kar koyarak sat\u0131lmas\u0131 kural\u0131n\u0131 katiyetle bildiriyorlard\u0131. Aktarlar tibbi bitkilerden \u00e7ok \u015feker ve kahveden kar ettikleri i\u00e7in kahve ve \u015fekerde tekele gidiyorlar ve bu konuda b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n

1512 y\u0131l\u0131nda 1. Selim Kanunnamesi’nde de: ‘Attarlar dahi g\u00f6zlene, safranlar\u0131 ya\u011fl\u0131 olmaya, bir ba\u015f \u015fekere \u00fc\u00e7 ka\u011f\u0131ttan ziyade nesne sarmayalar, her ne meta satarlarsa onun on birden satmayalar.’ diye yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Macunlar:
Klasik Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ila\u00e7lar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 macunlard\u0131r. Tedavi edici bitkilerin al\u0131nmas\u0131 kolay bir hale getiren macunlar\u0131n saklanmas\u0131 da olduk\u00e7a kolayd\u0131. Evliya \u00c7elebi’ye g\u00f6re sadece \u0130stanbul’da 200 macuncu d\u00fckkan\u0131 ve bu i\u015fle u\u011fra\u015fan 500 ki\u015fi vard\u0131. Macunlar m\u00fcstahzarat haline gelmi\u015f etkisi belli ve hak\u0131n \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131 macunlar\u0131 \u00f6zel olarak haz\u0131rlar ve satarlard\u0131.<\/p>\n

Belad\u0131r Macunu:
Fel\u00e7, inme, tutulma gibi hastal\u0131klarda \u00e7ok kullan\u0131lan ve \u00f6zellikle balgam\u0131 miza\u00e7l\u0131 insanlar\u0131n \u00e7ok talep etti\u011fi bir macundur. Ak\u0131rkarha, \u00e7\u00f6rek otu, f\u00fclf\u00fcl, e\u011fir, kasn\u0131, hardal, defne yemi\u015fi gibi otlardan bal ile kaynat\u0131larak haz\u0131rlanan bir macundu.<\/p>\n

Feylesoflar Macunu:
Sindirime yard\u0131m eden, i\u015ftah\u0131 a\u00e7an, balgam\u0131 kesen ve di\u015f diplerini kuvvetlendiren \u00f6zelliklere sahip macundu ve \u00e7ok sat\u0131l\u0131yordu. Zencefil, tar\u00e7\u0131n, ziravent, salep, k\u00f6knar a\u011fac\u0131 meyvesi, raziyane, hindistan cevizi, k\u0131z\u0131l \u00fcz\u00fcm gibi bitkilerin d\u00f6v\u00fcl\u00fcp elenip, toplam a\u011f\u0131rl\u011f\u0131n\u0131n iki misli bal ile macun haline getirilmesi ile olu\u015furdu. Macunlar\u0131n ayr\u0131ca kendilerine has baz\u0131 hastal\u0131klar i\u00e7in \u00f6zel t\u00fcrleri vard\u0131. Cinsel g\u00fcc\u00fc art\u0131r\u0131c\u0131 macunlar \u00e7ok haz\u0131rlan\u0131yor ve \u00e7ok sat\u0131l\u0131yordu. Macunlar ufak kavanozlarda veya tabaklarda sat\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

\u015eerbetler:
\u015eerbet\u00e7iler de ila\u00e7 olarak haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 \u015ferbetleri talep edenlere satarlard\u0131. ‘Esnaf-\u0131 me\u015frubat-\u0131 devac\u0131lar’ olarak da tan\u0131nan bu meslekte u\u011fra\u015fanlar\u0131n d\u00fckkanlar\u0131 daha \u00e7ok Beyaz\u0131d’da idi. \u015eerbet\u00e7iler mevsimine g\u00f6re \u015ferbetlerd haz\u0131rlarlard\u0131.<\/p>\n

En \u00e7ok talep edilen \u015ferbetler \u015funlard\u0131:<\/p>\n

G\u00fcl \u015eerbeti:
Ate\u015flenmeler dolay\u0131s\u0131yla meydana gelen harareti, susuzlu\u011fu azaltmak mide hararetini yok etmesi sebebiyle kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Demirhindi \u015eerbeti:
M\u0131s\u0131r’dan, Hindistan’dan getirilen demirhindi meyvesinin \u015furubu, harareti teskin etmeis, sususuzlu\u011fu kesmesi \u00f6zellikle s\u0131tmal\u0131lar\u0131 rahatlatmas\u0131 sebebiyle \u00e7ok sat\u0131l\u0131rd\u0131. S\u0131caktan olan \u00e7arp\u0131nt\u0131y\u0131 gidermesi safradan olan \u00e7\u0131karmay\u0131 ve kusmay\u0131 \u00f6nlemesi ve ferahlat\u0131c\u0131 olmas\u0131 sebebiyle han\u0131mlar\u0131n devaml\u0131 talep ettikleri bir \u015ferbetti.<\/p>\n

Tiryaklar:
Osmanl\u0131 hekimleri hastal\u0131\u011f\u0131 tedavi ederken \u00f6ncelikle hastal\u0131\u011f\u0131 bedenin kendi silahlar\u0131yla kendi savunma mekanizmas\u0131yla tedavi etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bunun i\u00e7in de v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini harekete ge\u00e7irmek ve kuvvetlendirmek i\u00e7in bir\u00e7ok ila\u00e7 haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. Bu ila\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda tiryaklar gelirdi. Hastalanmadan \u00f6nce veya hastaland\u0131ktan sonra v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak veya akrep, y\u0131lan sokmas\u0131 gibi zehirlenmelerde etkili olmas\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 hekimleri tiryaklara \u00e7ok \u00f6nem verirlerdi. Kendi haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 veya belli form\u00fcle g\u00f6re haz\u0131rlatt\u0131klar\u0131 tirkaykal\u0131r \u00e7ok y\u00fcksek fiyatla satarlard\u0131.<\/p>\n

Mesir Macunu:
Mesur macunu da bir \u00e7e\u015fit tiryakt\u0131. \u00d6zellikle baharda al\u0131nmas\u0131 tavsiye edilen ‘mesir macunu’ i\u00e7in \u0130bn-i \u015eerif de kitab\u0131nda ‘Bahar fasl\u0131nda \u015fol maddeler kim k\u0131\u015f\u0131n bedende irk\u00fcl\u00fcb cem olmu\u015ftur yaz hararetiyle eriy\u00fcb yay\u0131lmazdan \u00f6nce gidermek gerek. diyerek bahar\u0131n ba\u015flamas\u0131yla mesir macununu yiyerek v\u00fccuda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazand\u0131rmak gerekti\u011fini s\u00f6yler.<\/p>\n

Tiryak-\u0131 Faruk:
Tiryak-\u0131 Faruk hem tedavisi zor olan bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisinde, hem de zehirli y\u0131lan ve b\u00f6cek sokmalar\u0131nda etkilidir. Bu ilac\u0131n form\u00fcl\u00fcnde y\u0131lan etinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 k\u0131rktan fazla etkili madde vard\u0131r. \u0130\u00e7ine giren maddelerin dozlar\u0131 ve haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir ve hekimlerin \u00e7ok \u00f6zelnli imali ile elde edilir. T\u0131p kitaplar\u0131nda da bu form\u00fcller haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine giren terkipler ve ilac\u0131n \u00f6mr\u00fc geni\u015f bir \u015fekilde ve detayl\u0131 olarak verilmi\u015ftir. Bu haz\u0131rlanan terkip alt\u0131 ay sonra kullan\u0131lmaya ba\u015flar\u0131r ve bekledik\u00e7e k\u0131ymetlenirdi. Bu tiryak\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 zor ve pahal\u0131 oldu\u011fundan etkili ve daha az maddeden haz\u0131rlanan terkipler daha \u00e7ok kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Tiryak-\u0131 Semaniye ve Tiryak-\u0131 Erbaa:
V\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran ve zehirlenmelerde etkili olan bu iki tiryakta d\u00f6rt madde: defne tohumu, centiyane, m\u00fcrr, ziravent yer al\u0131yordu. Bu maddeler d\u00f6\u011f\u00fcl\u00fcp elekten ge\u00e7irilip kef’i al\u0131nm\u0131\u015f balla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Di\u011fer tiryaklar:
Ayr\u0131ca \u00e7ok sat\u0131lan tiryaklardan olan ‘Ber\u015f tiryaklar\u0131’ da hastal\u0131ktan koruyucu ve tedavi edici olarak talep ediliyordu. Bu form\u00fcllerin esas maddesi ‘afyon’ olup bazen f\u00fclf\u00fcl, safran, ak\u0131rkaha, ferfiyun gibi d\u00f6rt madde ile bazen de yirmiden fazla madde ile haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Zehirlenmelerde \u00e7ok etkili oldu\u011fu belirtilen ‘Tiryaku’t Tin’ de \u00e7ok taleh edilirdi.<\/p>\n

Tutyac\u0131lar:
Halk\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da g\u00f6z i\u00e7in kullan\u0131lan ila\u00e7lard\u0131. Tutyac\u0131lar \u00f6zellikle g\u00f6z ila\u00e7lar\u0131 haz\u0131rlar ve satarlard\u0131. G\u00f6z\u00fc koruyucu, g\u00f6rmeyi art\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funa inan\u0131lan bir \u00e7e\u015fit s\u00fcrmeler, korut tutyas\u0131, \u00e7i\u00e7ek tutyas\u0131 oranan ila\u00e7lardand\u0131. \u00d6zel olarak haz\u0131rlanan s\u00fcrmeler ve tutyalar kutular i\u00e7inde tutyac\u0131lar taraf\u0131ndan sat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ila\u00e7lar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 macunlard\u0131Do\u011fan\u0131n \u015fifal\u0131 otlar\u0131, modern hekimlikte ge\u00e7erlidir ve bir \u00e7ok ilac\u0131n bile\u015fiminde bu bitkiler vard\u0131r. Fakat bunlardan kimisi \u00e7ok zehirli, kimi dozunda kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7ok tehlikeli, kimi de kolay kolay ila\u00e7 haline getirilemeyecek kadar karma\u015f\u0131k yollar\u0131 gerektirecek yap\u0131dad\u0131r. \u015eifal\u0131 otlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 “Sak\u0131ncal\u0131” olarak bilinmekte ve kullan\u0131m\u0131nda \u00f6zen g\u00f6sterilmektedir. T\u00fcrkiye […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-75","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-macunlar"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":558,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions\/558"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sumbulefendi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}